مىكشيدند . ظاهرا عدهء اوراق گنجفه نود و مركب از هشت رنگ مختلف بوده است . ملا واهب قندهارى از شاعران دورهء صفوى درين بيت به ورق گنجفه اشاره كرده است : مانند آن ورق كه ز سر واكند كسى * حسنت به چرخ گنجفه داد آفتاب را بازى پيچاز هم ، كه تا چندى پيش هنوز در خانواده‌هاى قديم متداول بود ، نطعى از پارچهء ماهوت ، شبيه به صفحهء شطرنج داشت ، كه روى آن با مهره‌هايى از گوش‌ماهى بازى مىكردند . تخم‌مرغ بازى كه هنوز هم در ايران معمولست ، در دورهء صفوى از بازيهاى رايج بود ، و حتى شاه عباس خود نيز گاه با مردم كوچه تخم‌مرغ بازى مىكرد ! جلال الدين محمد يزدى ، منجم مخصوص وى درين باره مىنويسد : « . . . و شب به ديدن آئين و چراغان و سير بازار با مخصوصان مشغول بودند ( در ماه رجب سال 1016 ) ، و مقرر بود كه در هر دكان يك جوان مقبول حاضر باشد ، با تخمهاى رنگين . حقا كه دكان بود كه از پنج و شش متجاوز بودند و چون نواب كلب آستان على ( يعنى شاه عباس ) مىرسيد : به تخم بازى با جوانان مشغول مىشدند و آن جمع را به نوازشات شاهانه سرافراز مىساختند . برخى را به خلع فاخر مناسب رنگ و وضع ، و بعضى را به نقود غنى مىگردانيدند ، و چند شب با ساده‌ها درين چراغان بودند ، چه مجال عبور يك ريش‌دار درين بازار نبود ، و چند شب ، مخصوص زنان ساختند ، به نوعى كه دكان‌دار و بازارى و خريدار و فروشنده جز زن نبود . . . » « 1 » چاى ختائىخانه : بطورى كه يكى از مسافران فرنگى در سفرنامهء خود تصريح كرده است « 2 » از زمان شاه صفى ، گذشته از قهوه‌خانه ، در اصفهان مراكزى نيز براى نوشيدن چاى بوده است كه آن را چايخانه يا چاى ختائىخانه مىگفته‌اند . مىنويسد چايخانه بر خلاف « شيره‌خانه » ، كه مركز رقاصى بچه‌ها و كارهاى ناپسند است ، محل تفريح مردم محترم و نجيب است ، كه در آنجا ضمن نوشيدن چاى به بازى شطرنج مىپردازند و شطرنج‌بازان ايرانى غالبا از شطرنج‌بازان مسكوى ( روسيه ) نيز زبردست‌ترند . » « 3 » حيات ادبى ايران در اواخر عهد صفوى قبل از شرح احوال بابافغانى نقل سخن على ابراهيم خان خليل را در صحف ابراهيم

--> ( 1 ) . تاريخ عباسى ، نسخه‌هاى خطى كتابخانهء ملك و كتابخانهء ملى . ( 2 ) . سفرنامه « آدام اولياريوس . A . Olearius » سفير فردريك دوك هلشتاين ، كه در سال 1046 هجرى به ايران آمده است . ( 3 ) . نصر اللّه فلسفى : مجلهء آينده ، شماره . . . ، ص 201 تا 206 .